ZAPOMNIANI BOHATEROWIE RZECZYPOSPOLITEJ

24 kwietnia 2017 r.                                                                                                                                                                                              

        W dniu 7 lipca 1572 roku, zmarł Zygmunt II August, ostatni król z przesławnej dynastii Jagiellonów. Nie pozostawił po sobie następcy tronu i odtąd w Polsce zaczęto wybierać monarchów przez wolną elekcję, czyli elekcję viritim, to znaczy, przez ogólne zgromadzenie szlachty.

Potęga Rzeczypospolitej - elekcja Henryka d'Valois.

     Pierwsza elekcja odbyła się w roku 1573 w podwarszawskiej wsi Kamień, kiedy na tron polski wybrano księcia d'Anjou Henryka de Valois. Wybór okazał się fatalną pomyłką i jego krótkie panowanie zakończyła ucieczka króla do Francji, aby objąć tam tron po zmarłym bracie Karolu IX.

Henryk III d'Valois , król Polski i Francji.

    Następnym królem elekcyjnym był wybrany w 1575 roku, książę Siedmiogrodu Stefan Batory, znakomity wojownik i wielki król.Na nieszczęście, młodemu jeszcze, bo 42-letniemu królowi, dano za małżonkę, królewnę Annę Jagiellonkę, ostatnią z królewskiego rodu, wybraną poprzednio przez szlachtę na króla Polski i mającą już ponad pięćdziesiąt sześć lat.

Król Stefan Batory

    Z tego związku, naturalnie, nie urodził się następca tronu, i wielki król Batory w 1586 roku zmarł bezpotomnie. Po śmierci Batorego nastąpił w Rzeczypospolitej chaos. Jedni próbowali wprowadzić na tron arcyksięcia austriackiego Maksymiliana III Habsburga. Inni popierani przez sędziwą królową Annę Jagiellonkę, głosowali za królewiczem szwedzkim Zygmuntem z dynastii Wazów, lub jego ojcem Janem Wazą. O tron polski ubiegał się nawet Iwan Groźny car Rosji!

Królowa Anna Jagiellonka.

   Szlachta widziała na królewskim tronie najpewniej królewicza szwedzkiego Zygmunta Wazę, mającego w sobie krew Jagiellonów, przez matkę Katarzynę Jagiellonkę, córkę króla Zygmunta Starego i siostrę Anny Jagiellonki. Obie królowe bardzo często korespondowały ze sobą i to one starały się zdobyć tron dla Zygmunta, ulubionego siostrzeńca królowej Anny. Popierał go również magnat polski Jan Zamoyski, pan na Zamościu, wielki kanclerz koronny i hetman wielki koronny. Najbardziej zaufany doradca zmarłego króla Batorego.

Zygmunt III Waza, król Polski, i Szwecji.

   19 sierpnia 1587 roku 21 letni królewicz Zygmunt III Waza, został przez prymasa Polski koronowany królem Rzeczypospolitej Polski, wielkim księciem Litwy, Rusi i.t.d. W kilka dni potem, bo 22 sierpnia 1587 roku, arcybiskup kijowski Woroniecki, obwołał królem Polski, brata cesarza Austrii, arcyksięcia Maksymiliana III Habsburga, który popierany przez rodzinę Zborowskich, Stadnickich oraz ich popleczników, wkroczył z wojskami do Polski.

Arcyksiążę Maksymilian III Habsburg

     Rozpoczęła się wojna dwóch królów polskich, niszcząca kraj i nie przynosząca nikomu zaszczytu. Zygmunt III Waza, skryty, zamknięty w sobie, wychowany przez jezuitów dewot, wolałby zostać w Szwecji, swojej ojczyźnie, ale musiał posłuchać rozkazu ojca króla szwedzkiego.

W tym czasie na terenie kraju grasowały wojska austriackie, próbując zdobywać twierdze i osadzać tam swoje załogi. Jedną z tych twierdz był Olsztyn, potężny zamek w okolicach jury krakowsko-częstochowskiej, na szlaku Orlich Gniazd, zbudowanych przez króla Kazimierza Wielkiego.

Zamek Olsztyn, obecnie.

    W roku 1587, starostą Olsztyna był Kacper Karliński herbu Ostoja. Miał on ośmiu synów, z których siedmiu zmarło lub zginęło na wojnach. Pozostał tylko jeden, najmłodszy i najukochańszy 6-letni synek, mieszkający w ojcowskim majątku Karlinie. Pewnego dnia pod zamek podeszły wojska arcyksięcia Maksymiliana i próbowały go zdobyć. Lecz Karliński był dowódcą oddanym prawowitemu królowi Zygmuntowi III Wazie, i nie miał zamiaru zamku poddawać. Kilkakrotne szturmy nieprzyjacielskie były zwycięsko odpierane przez załogę polską, liczącą 80 -ciu żołnierzy.

Obrona Olsztyna.

    Wówczas wydarzyła się rzecz straszna. W otoczeniu arcyksięcia Maksymiliana, znajdował się słynny warchoł i pieniacz Stanisław Stadnicki, zwany słusznie Diabłem. Kiedy ataki wojsk Maksymiliana ponosiły klęskę, Stadnicki podszepnął arcyksięciu, żeby zmusił Karlińskiego do poddania zamku, w zamian za życie swego synka. Żołnierze arcyksięcia napadli na majątek starosty, paląc, grabiąc i pobiwszy ludzi, porwali 6-letniego chłopca.

W następnym szturmie użyto dziecka jako żywej tarczy, rozkazując ojcu poddanie zamku.

Załoga polska skamieniała ze zgrozy, bezsilnie patrząc na zbliżające się oddziały wroga. Armaty zamkowe milczały, bo nikt nie śmiał strzelać, widząc na przedzie niesione małe dziecko, które rozpaczliwie płakało, wzywając pomocy.

Zamek Olsztyn, stan obecny.

    Kacper Karliński stał na wałach zamkowych i patrzył na zbliżające się nieubłaganie szeregi nieprzyjaciela. Zdawał sobie sprawę, że gdy podda zamek, tym samym wzmocni siły Maksymiliana, który osadzi w nim swoich żołnierzy. Olsztyn był ważną strategicznie twierdzą i nie mógł wpaść w ręce wroga.

Patrzył na synka wzywającego pomocy i jego ojcowskie serce krwawiło z bólu. To było jego ostatnie dziecko, ukochany synek wyglądający ratunku od ojca. Oddziały arcyksięcia Maksymiliana, pewne już zwycięstwa, zbliżały się do murów zamkowych. Polskie armaty na murach milczały. Kanonierzy stali z zapalonymi lontami, patrząc z przerażeniem na swego dowódcę i nie wyobrażając sobie, aby dał rozkaz otwarcia ognia do własnego dziecka.

Minuty płynęły za minutami, z jednej i z drugiej strony ludzie z napięciem oczekiwali na to, co za chwilę nastąpi. Maksymilian i Stadnicki byli pewni, że Karliński zamek podda.

Nagle wydarzyło się coś, co jedynie w legendach opowiadają najstarsi ludzie.

Kanonierzy stojący blisko starosty, usłyszeli jak głośno zawołał:

                   - NAJPIERW BYŁEM POLAKIEM, A DOPIERO POTEM OJCEM!

To mówiąc przyłożył lont do armaty i wystrzelił prosto w szeregi nieprzyjaciela, zabijając syna!

Zamek zatrząsł się od huku salw armatnich, oddanych przez polską załogę. Kolejny szturm został odparty. Wieść o bohaterskim obrońcy Olsztyna, obiegła całą Rzeczpospolitą, Litwę i Ruś, wszędzie wzbudzając podziw i serdeczne współczucie dla nieszczęśliwego ojca. Król Zygmunt III, nadał mu tytuł senatora i majątki, ale Karliński nie przyjął zaszczytów. Zmarł wkrótce w 1590 roku, nie mogąc przeboleć śmierci ukochanego dziecka.

Historia pomściła go, gdyż arcyksiążę Maksymilian III pokonany został w wielkiej bitwie pod Byczyną, następnego roku 24 stycznia 1588. Bitwą dowodził hetman wielki koronny Jan Zamoyski i to on pojmał arcyksięcia, biorąc go do niewoli.

Hetman Zamoyski bierze do niewoli Maksymiliana Habsburga.

    W historii Polski, było już raz wydarzenie, kiedy to użyto dzieci, jako żywych tarcz. W roku 1109 cesarz niemiecki Henryk V, oblegał Głogów, gród nad Odrą. Obrona tego grodu miała dla księcia Bolesława Krzywoustego ogromne znaczenie, bowiem w tym czasie zbierał siły do walki z nieprzyjacielem. Oblężenie nie wiodło się cesarzowi, więc zgodził się na kilkudniowe zawieszenie broni, biorąc pod zastaw synów dowódcy i innych wielmożów z Głogowa. Kiedy minął termin zawieszenia broni, na Głogów ruszył szturm, a na machinach oblężniczych stały przywiązane do nich dzieci obrońców grodu.

Obrona GGłogowa w 1109 roku.

    Cesarz był pewny, że Polacy gród poddadzą, ale spotkał go przykry zawód. Obrońcy Głogowa nie wahali się przywitać nieprzyjaciela nawałą strzał i kamieni, zabijając własne dzieci, ale i nie dopuszczając wroga do murów. Oszalałe z rozpaczy kobiety wypadły z twierdzy i dosłownie rozdzierały jeńców, którzy dostali się w ich ręce na strzępy. Cesarz niesławnie odstąpił od oblężenia Głogowa, a jego wojska zostały rozbite w słynnej bitwie na Psim Polu, pod Wrocławiem.

Powstanie Warszawskie - żywe tarcze z ludności cywilnej.

    Raz jeszcze użyto ludności cywilnej jako żywe tarcze, w 1944 roku w Powstaniu Warszawskim, kiedy hitlerowcy pragnąc zdobyć powstańcze barykady, pędzili przed czołgami kobiety, dzieci i mężczyzn. Historia Polski jest krwawa i pełna czynów wymagających odwagi i ogromnego poświęcenia. Wielka szkoda, że z biegiem czasu zapominamy o bohaterach Rzeczypospolitej Obojga Narodów – takich jak starosta Kacper Karliński. 

DZIŚ NAPISZĘ O DOBRYCH LUDZIACH.

13 marca 2017 

  Zanim zacznę po przerwie ponownie publikować kolejne rozdziały "SEKRETÓW RODZINNYCH" pozwólcie mili czytelnicy, że podzielę się z Wami kilkoma uwagami.

 
   Ostatnio przeczytałam kilka naprawdę świetnych książek i jeden mądry artykuł. Książki miały tematykę wojenną i polityczną, która mnie bardzo interesuje. Artykuł pana prof. Bronisława Łagowskiego, dotyczył istnej furii rusofobii, jaka od jakiegoś czasu ogarnęła nasz kraj, podobno miłując chrześcijański pokój. W telewizji, radio, gazetach, w emitowanych filmach i spektaklach, a nawet w kiepskich i trywialnych

obecnie kabaretach, w których z niewybrednych żartów śmieją się prostacy, wszędzie „opluwa i opryszcza” się Rosję i jej prezydenta. Podobno tak nienawidzimy Rosji, że gdyby jej nie było, Polacy sami by ją wymyślili, żeby móc ją nienawidzieć.

Moskwa, Cerkiew wybudowana przez Iwana Groźnego w  XVI wieku.

     Na pewnym spektaklu kabaretowym, obrażano jawnie już nie tylko Putina, ale cały naród rosyjski, co moim zdaniem, powinno być zabronione, bo przecież naród nie może odpowiadać za swoich polityków. W TVP podano, ze jakiś wyższy oficer z MON szpiegował – naturalnie na rzecz Rosji. Jakby szpiegował na rzecz Ameryki byłby bohaterem, jak  Kukliński.

   Wyobrażam sobie, jak zareagowałaby polska opinia publiczna, gdyby w Rosji obrażono w ten sam sposób Polskę. Jednak w tamtym państwie politycy, są lepiej wychowani i zachowują powściągliwy umiar. Rosja nadal jest mocarstwem i nie zwraca uwagi na polskie złośliwości. Przypomina mi to trochę muchę, która usiłuje ugryźć słonia i dziwi się, że słoń nie reaguje.
   A ja, choćby rodacy obrzucili mnie wyzwiskami, jako zdeklarowaną rusofilkę, nie powiem o Rosji złego słowa. Dlaczego? Ponieważ tak się złożyło, iż od kilku pokoleń moja rodzina, a potem ja osobiście, wiele Rosjanom zawdzięczamy.

Mój pradziad Władysław "Laszlo", ten starszy pan z białą brodą, powstaniec styczniowy.

     Rok 1863, Powstanie Styczniowe. Mój pradziad po mieczu, Władysław Erban pseudo "Laszlo" zostaje w bitwie ciężko ranny i leży w chłopskiej chacie, oczekując na śmierć. Jest wpół przytomny i z przerażeniem widzi, jak do chaty wchodzi rosyjski oficer. Pradziad był przekonany, że za moment wpadną dragoni i powieszą go na pierwszym lepszym drzewie. Tymczasem oficer obejrzawszy pradziadka, uspokoił go i powiedział, że wieczorem wróci. Rzeczywiście powrócił, z mundurem rosyjskim i z bryczką. Sam przebrał rannego Polaka, wsadził go do bryczki i zawiózł do leśniczówki. Leśniczemu wyjaśnił, że to powstaniec i należy go ukryć, a kiedy dragoni z pobliskiej wsi odjadą, koniecznie trzeba rannego przewieźć do szpitala w Galicji.
   Tak się też stało i pradziad ocalał. Nigdy się nie dowiedział, kim był jego wybawca, prawdziwy Rosjanin, nie żaden Polak służący w armii rosyjskiej. Ten nieznany człowiek, ratując pradziada, uratował trzy pokolenia naszej rodziny. Gdyby pradziad zginął, nie urodziłby się mój dziadek Tadeusz,mój Ojciec, ani ja!

Żołnierze polscy prowadzeni do niewoli radzieckiej.

    Rok 1939, wrzesień. Mój ojciec dostaje się pod Stanisławowem do rosyjskiej niewoli. Wywożą go aż pod Ural do jenieckiego obozu w Różance pod miastem Gorki – obecnie chyba Niżnyj Nowgorod. W obozie panuje głód i dyzenteria, lecz jeńców nikt nie krzywdzi, nie bije, a kobiety rosyjskie płaczą nad jeńcami i dzielą się z nimi czarnym chlebem, którego same mają mało. Pewnego dnia, Ojciec został wezwany do obozowego dowódcy NKWD. Ten oświadcza, że Ojciec, że jest oficerem. (Ojciec zdarł pagony z munduru już pod Stanisławowem i uchodził za żołnierza) Ojciec zaprzecza, ale NKWD-owiec nie wierzy. Pyta, czy ojciec jest żonaty i czy ma dziecko? Ojciec mówi, że ma żonę i dwumiesięczną córeczkę, która pewnie już swego ojca nigdy nie zobaczy. Rosjanin kiwa głową i chwilę milczy, a potem mówi:
   - Pilnujcie się, jak rozmawiacie w baraku, bo macie tam szpicla. Przyszedł do mnie i powiedział, że jesteście oficerem i się ukrywacie.

   Ojciec zbladł i spytał, kto jest tym szpiegiem? Okazało się, że jest nim żołnierz niepolskiego pochodzenia. Nie chcę żeby mnie oskarżono o antys..... NKWD-owiec nie zrobił użytku z donosu. Dzięki temu mój Ojciec nie znalazł się wraz z wieloma innymi oficerami w Katyniu!

   Rok 1944. Nadchodzi ofensywa radziecka. Mój Ojciec będąc żołnierzem AK, bardzo często przewoził ważne dokumenty i rozkazy, ponieważ w czasie okupacji ukrywał się po ucieczce z Oflagu i pracował na kolei. Mundur kolejarza ułatwiał mu poruszanie się po Generalnej Guberni. Wraz ze zbliżającą się Armią Czerwoną, dochodziły słuchy o aresztowaniu przez NKWD oficerów i żołnierzy AK, którzy się ujawnili. Ojciec otrzymał od swego dowódcy, rozkaz ostrzeżenia dowódcy AK w Tarnobrzegu, aby się nie ujawniali się przed Rosjanami. Ojciec wziął rower i pojechał.

   W pobliżu Tarnobrzega, dostrzegł w szczerym polu nawalonego „łazika” wojskowego. Oficer radziecki zaczepił Ojca i poprosił o pożyczenie na godzinę roweru. Co było robić? Ojciec oddał rower i postawił na nim krzyżyk, pewny, że już więcej go nie zobaczy. Dalej poszedł piechotą. W napotkanej po drodze wsi, rządził oddział partyzantów z BCH. (Bataliony Chłopskie) Nie wiadomo dlaczego, Ojciec im się nie spodobał i niewiele myśląc, oskarżyli go o szpiegostwo i postawili pod ścianą!

Opaska noszona przez partyzantów Batalionów Chłopskich.

  
Ojciec tłumaczył, że idzie do Tarnobrzegu do rodziny, bo nie mógł przecież powiedzieć z czym idzie i do kogo. Ale partyzanci nie uwierzyli i gotowali się do wysłania Ojca do Bozi. Dosłownie w ostatniej chwili przed rozstrzelaniem, jak Deus ex machina, pojawił się radziecki oficer, któremu Ojciec pożyczył rower! Ujrzawszy co się dzieje, sklął partyzantów jak święty Michał diabła, soczyście po rusku i polecił natychmiast Ojca puścić mówiąc, że zna tego człowieka. Oddał Ojcu rower i jeszcze podziękował.

   Tym sposobem, Ojciec cały i zdrowy dotarł do Tarnobrzegu i doręczył dowódcy AK ostrzeżenie. Rosjanin, nie wiedząc o tym, uratował nie tylko Ojca, ale wielu żołnierzy AK z Tarnobrzegu, którzy gotowi byli się ujawnić.

 
    Rok 1945. Mama i ja wędrujemy na Zachód do nieznanego Bunzlau. Podróż jest koszmarna, opisałam ją we wspomnieniach „Oczami dziecka” Na dworcu w Katowicach tłok jest tak potworny, że nie możemy nawet marzyć, by się dostać do pociągu. Stoimy na peronie popychane i patrzymy z rozpaczą na szturm pasażerów do wagonów. Lokomotywa stoi pod parą, a na peron wychodzi dyżurny z lizakiem. To koniec, nie pojedziemy! I znowu, w ostatnim momencie, otwierają się drzwi wagonu wojskowego i radziecki oficer zaprasza nas do środka. On i jego żona opiekowali się nami przez całą okropną drogę aż do Bolesławca! Tylko ich pomocy zawdzięczamy, że dotarłyśmy tutaj żywe.

   Rok 1950. Byłam nieznośnym szczeniakiem i kochałam łazić po drzewach. Pewnego dnia zleciałam na zbitą twarz i bardzo się potłukłam. Wieczorem poczułam się źle. Mama wezwała pogotowie, ale lekarz stwierdził tylko, że mam siniaki i stłuczenia. Ja jednak dalej skarżyłam się na ból w brzuchu. Mama nazajutrz zaprowadziła mnie do chirurga, którym był wtedy doktor Jewsiejenko. Zbadał mnie i orzekł, że nic mi nie jest. Ból rzeczywiście minął i jakiś czas czułam się nieźle.

   Na oddziale chirurgicznym pracowała wówczas Rosjanka, pani dr. Różyńska. Śliczna kobieta i znakomity lekarz. Ona i jej mąż, również lekarz, byli znani i lubiani w mieście. Pan doktor hodował krowę i chętnie opowiadał pacjentom „ o mojej Maszy”! - Tak miała na imię krowa, nie żona!

   Niespodziewanie znowu zachorowałam. Pojawiła się bardzo wysoka gorączka, wymioty i silne bóle brzucha. Majaczyłam i byłam bliska śmierci. W wezwanej karetce przyjechała dr Różyńska.
    - Natychmiast do szpitala! - zawołała.- Tylko „aparacja, aparacja”, bo dziecko umrze!

   
Doktor Jewsiejenko sprzeciwił się tej diagnozie uważając, że można jeszcze z operacją poczekać. Ale pani doktor niemal rzuciła sie na niego z pięściami i stoczyła z nim prawdziwą bitwę, którą wygrała, a ja znalazłam się na stole operacyjnym. Zabieg, który dr. Jewsiejenko określił jako manikiur, trwał ponad 6 godzin! W trakcie operacji dano mi narkozę, a rodzice byli przekonani, że żywa z sali operacyjnej nie wyjdę. Okazało się, że było to zapalenie otrzewnej i pęknięty wyrostek. Pani doktor powiedziała rodzicom, że miałam jeszcze dokładnie trzy godziny życia. 
   Na operacji się nie skończyło, mój stan był tak krytyczny, że trzeba było podać penicylinę, którą dopiero zaczęto stosować w polskich szpitalach. Biedna Mama sprzedała piękny pierścionek, aby na czarnym rynku kupić dla mnie zastrzyki penicyliny. Leżałam w szpitalu pół roku, miałam jeszcze cztery operacje, a przez dwa lata byłam niemal unieruchomiona.

   Nigdy nie zapomnę, że zawdzięczam życie tej wspaniałej lekarce i najlepszemu człowiekowi. Opiekowała się mną, jak kimś najbliższym, czuwając przy moim łóżku nawet w nocy. Dzięki niej mam przyjemność opisywać te wspomnienia dla moich czytelników.

   Przyznacie sami, mili czytelnicy, że moja rodzina i ja mamy powody do wdzięczności względem Rosjan. Niech mi nikt nie mówi, że nie ma wśród nich dobrych ludzi, bo to nieprawda. W każdym narodzie znajdzie się zawsze wspaniała społeczność, gotowa przyjść obcemu człowiekowi z pomocą.
   I tym optymistycznym akcentem kończę moje wspomnienia.

ZBRODNIA, KTÓRA ZAINSPIROWAŁA SZEKSPIRA!

5 stycznia 2017 r.

Średniowiecze nie było czasem baśniowych królewien i królewiczów, lecz ponurą i straszną epoką ciemnoty i fanatyzmu religijnego. Było czasem zbrodni, ale nie kary. Oto jedna z opowieści, która nawet po wiekach budzi dreszcz przerażenia.

J. Matejko. Uczta u Wierzynka.

26 listopada 1355 roku, zmarł książę warszawski Kazimierz I, udzielny władca Mazowsza. Na tronie książęcym zasiadł Ziemowit III, który miesiąc później, złożył w Kaliszu królowi Kazimierzowi Wielkiemu, hołd lenny z całego Mazowsza.

J, Matejko. Król Kazimierz Wielki.

Ziemowit pochodził z królewskiego rodu Piastów i podobnie jak jego przodkowie, był władcą surowym, a nawet okrutnym. Zresztą czasy w jakich mu żyć przypadło, były srogie. Z jednej strony, religijność dochodziła do ekstazy, niemal do szaleństwa, wyrzekając się dóbr doczesnych, małżeństwa i potomstwa, jak to uczynił książę Bolesław Wstydliwy i księżna Kinga, żyjąc w białym, czyli nie skonsumowanym małżeństwie.

 J. Matejko. Święta Kinga.

 Również jej siostra księżna Salomea oraz inni władcy, wyniesieni na ołtarze, jak św. Jadwiga Śląska, wyrzekali się dóbr doczesnych wstępując do klasztorów. Z drugiej zaś strony, jawnie popełniano potworne zbrodnie.

J. Matejko Bolesław Wstydliwy

Trucizna stała się w tych czasach, najpopularniejszym środkiem, do pozbycia się przeciwników politycznych lub niemiłego małżonka. Dochodziło nawet do takich bluźnierczych morderstw, jak podanie cesarzowi Henrykowi VII Luksemburgowi, zatrutej hostii przy Komunii świętej. Według podań, cesarz odmówił przyjęcia emetyku, czyli leku na wymioty, nie chcąc zbrukać hostii i zmarł w męczarniach.

Wśród duchownych, również panowała najsurowsza asceza, lub na odwrót, wyuzdana rozpusta, a najgorszym jej przykładem stał się biskup Paweł z Przemykowa lub Przemankowa, żyjący w czasach księcia Bolesława Wstydliwego i Leszka Czarnego, który bezkarnie dopuszczał się gwałtów, pijaństwa i zbrodni, porywając nawet zakonnice z klasztoru i czyniąc je swymi nałożnicami. Świat pogrążał się w bagnie grzechu, a Kościół, za swe nieprawości, zwany był wówczas „magna meretrix” czyli wielka nierządnica.

Książę Leszek Czarny.

 Klątwa kościelna straciła swoją zabójczą moc i nie przerażała już wysoko urodzonych grzeszników, którzy jawnie z niej kpili. Papieże od 1309-1377 r, znajdowali się w niewoli awiniońskiej, przymusowym pobycie w Awinionie, całkowicie uzależnieni od króla Francji, który miał największy wpływ na wybór głowy Kościoła.

W 1348 roku, nawiedziła Europę „czarna śmierć” - dżuma gruczołowa. Pochłonęła ona miliony istnień, bo aż 25 % ludności Europy. W tych czasach ta straszna choroba uważana była za Bicz Boży, karę za grzechy. Ludzie szukali ratunku w pokucie. Procesje biczowników zalały kraje europejskie, a ich publiczne krwawe praktyki, miały przebłagać Boga za grzechy ludzkości. Niekiedy pustoszały całe miasta i wsie, których mieszkańcy przyłączali się do biczowników. Mężczyźni i kobiety, rozebrani do pasa, wpół nadzy i pokryci ranami, często w workach na głowie, tylko z otworami na oczy, szli przez całą Europę, biczując się publicznie i namawiając widzów do przyłączenia się do nich.

Ich początkowa pobożność, z czasem przekształciła się w rozwiązłość i seksualne orgie, a sama sekta stała się miejscem okrutnych zbrodni. Obłożeni klątwą papieską, szli przez wiele państw, siejąc zamęt i ściągając na siebie nienawiść rządzących. Do Polski weszli również, najwięcej ucierpiał wtedy Śląsk, ale i inne ziemie polskie nawiedziły wówczas ponure i wstrętne procesje biczowników. Ścigani prawem, paleni byli na stosach za herezję, lecz niewiele to pomagało w okresie, gdy dżuma pochłaniała setki tysięcy istnień, a ludzkość obawiała się Sądu Ostatecznego i kary.

Średniowieczny wizerunek biczowników.

Takie to były czasy, w których żył książę mazowiecki Ziemowit III. Z pierwszej żony Eufemii, Ziemowit doczekał się trojga dzieci: dwóch synów, Janusza i Ziemowita, o których wspomnę później, oraz córki Małgorzaty, niewiasty pobożnej i dobrej, żony księcia pomorskiego Kazimierza słupskiego.

Po śmierci  ksieżny Eufemii, Ziemowit III, jeszcze w sile wieku, postanowił się ponownie ożenić. Jego wybór padł na młodziutką księżniczkę śląską Ludmiłę. Dziewczyna promieniała urodą i małżeństwo księcia Ziemowita, tym razem nie było jedynie aktem politycznym, czy dynastycznym, lecz związkiem z wielkiej miłości. Być może tylko jednostronnej, bo młodej dziewczyny nikt nie pytał, czy chce poślubić wdowca, starszego od niej o wiele lat.

J. Matejko. Księżna Grzymisława z Bolesławem Białym w więzieniu u Konrada Mazowieckiego.

Młoda księżna nie czuła się dobrze na mazowieckim dworze, tak różniącym się obyczajem i wystrojem wnętrz od pięknych, kamiennych zamków śląskich, wzorowanych na siedzibach książąt niemieckich, i rycerskich zwyczajach zachodu. Otaczali ją ludzie obcy i niekoniecznie życzliwi, zaś książę Ziemowit, chorobliwie zazdrosny nawet o panieńskie przyjaźnie Ludmiły, nie zgodził się na zabranie z domu żony jej dworzan. Z księżniczką przybył jedynie młody paź, który zabawiał swą panią śpiewem i grą na lutni. Po kilku miesiącach pożycia, księżna stwierdziła, że spodziewa się dziecka. Ziemowit III nie był tą wiadomością szczególnie zachwycony, wiedząc z doświadczenia, że po śmierci panującego, synowie zwykle zaczynają spór o spadek po nim, kończący się często bratobójczą walką.

 Tymczasem młoda księżna spędzała smętne chwile na samotnych spacerach po lasach otaczających zamek, albo w swojej komnacie, słuchając pieśni i gry młodziutkiego pazia. Być może jej uroda zawróciła w głowie jakiemuś dworzaninowi księcia Ziemowita, który spotkał się ze stanowczą odprawą młodziutkiej pani. Dosyć, że pewnego dnia, do uszu księcia dotarła informacja, że jego małżonka dopuściła się zdrady. A dziecko, które nosi w łonie, jest owocem jej małżeńskiej niewierności, bękartem spłodzonym przez pazia!

Ziemowit wpadł w szał! Nie dopuściwszy nawet Ludmiły przed swoje oblicze, rozkazał natychmiast uwięzić ciężarną żonę i przewieźć ją do zamku w Rawie Mazowieckiej i tam trzymać w odosobnieniu, aż do dnia porodu. Paź, w porę ostrzeżony, zdołał uratować się ucieczką, potwierdzając tym samym winę księżny. Próżno nieszczęsna kobieta próbowała usprawiedliwić się przed mężem, wyjaśnić, że to tylko pomówienie, oszczercza plotka. Książę nie chciał wcale słuchać osób, które odważyły się wstawiać za Ludmiłą, grożąc im katem i nie ustając w poszukiwaniu pazia. Wyznaczył nawet wielką nagrodę dla tego, kto wskaże, gdzie się winowajca ukrywa.

Mijały miesiące, spędzane przez księżnę na modlitwie i płaczu, w zamkniętej izbie na wieży zamku rawskiego. Przez zakratowane okienko, mogła spoglądać w dal, na otaczającą zamek puszczę i obserwować z melancholią zmieniające się pory roku, wyczekując na próżno kogoś, kto przyniesie jej wolność. Pewnej nocy chwyciły ją bóle porodowe, a po kilku godzinach, konny goniec wysłany przez burgrabiego, popędził by donieść księciu, że Ludmiła urodziła syna!

 Ziemowit już dawno w myślach obiecał żonie śmierć, ale czekał na urodzenie dziecka i odnalezienie pazia, pragnąc nasycić się zemstą nad niewierną żoną, jej kochankiem i narodzonym bękartem. Na razie, aby jeszcze bardziej dokuczyć żonie, polecił odebrać jej dziecko. Małego chłopczyka przygarnęła mamka, kazała go ochrzcić i dała mu na imię Henryk. Tak sobie życzyła Ludmiła, bo było to dziedziczne imię książąt śląskich. Dziecko chowało się u swej mamki na wsi, w pobliżu Rawy. Pewnej nocy, do chaty kobiety wpadło dwóch rycerzy, porwało chłopca i uwiozło go w nieznanym kierunku.

Ziemowit dowiedziawszy się o tym, ponownie dostał ataku wściekłości, wyobraziwszy sobie, że to ojciec porwał swego syna. Nie licząc się już z niczym, rozkazał natychmiast udusić młodą księżnę! Rozkaz wykonano i Ludmiła doczekała się nareszcie wyzwolenia – w śmierci! Tymczasem ktoś wpadł na trop pazia, ukrywającego się w puszczy. Zbrojni jeźdźcy popędzili do jego kryjówki i w tryumfie przyprowadzili go przed oblicze księcia. Ten, nie raczył go nawet wysłuchać, każąc natychmiast biedaka rozedrzeć końmi, a potem zwłoki
powiesić!

  Była to straszliwa śmierć. Próżno paź na kolanach błagał o litość wołając, że jest niewinny, że oboje z księżną padli ofiarami czyjejś nienawiści i zemsty. Ale kaci nie przywiązywali wagi do krzyków skazanego, wiążąc go za nogi do dwóch koni. Najstraszniejsze jednak wydarzyło się już po egzekucji. Kiedy zwłoki rozdartego pazia chciano powiesić na szubienicy, kaci z osłupieniem i przerażeniem odkryli, że była to młoda kobieta!

Natychmiast doniesiono o tym księciu. Przeprowadzono wywiad i wówczas okazało się, że domniemamy paź był ulubioną dworką Ludmiły, która mimo zakazu Ziemowita, towarzyszyła swej pani, umilając jej życie śpiewem i grą na lutni.

Księcia ogarnęła okropna rozpacz. Dręczony strasznymi wyrzutami sumienia, czynił pokutę, fundując kościoły i klasztory. Podobno do samej śmierci nie otrząsnął się z żalu po niewinnie straconej żonie. Nie ustawał też w poszukiwaniach zaginionego dziecka, swego wzgardzonego synka, ale chłopiec zniknął jak kamień rzucony w wodę.

Tymczasem porwany Henryk żył i chował się zdrowo na dworze księżny pomorskiej Małgorzaty, która postanowiła usunąć dziecko z dala od rąk okrutnego ojca. Z czasem chłopiec stał się tak łudząco podobny do księcia Ziemowita, że księżna Małgorzata zdecydowała się przedstawić go ojcu. Książę, który nie znał miary ani w miłości, ani w zemście, ujrzawszy swego utraconego syna, ogromnie go pokochał. Pragnąc zapewnić mu świetną karierę, wbrew woli syna, który odziedziczył gorącą krew Piastów, oddał młodego księcia do stanu duchownego i wyniósł go w 1391 r. na biskupstwo płockie! Wybór potwierdził papież Bonifacy IX.

  Ziemowit III powierzał synowi różne dyplomatyczne zlecenia. Posłując na Litwę, młody książę, nie bacząc na swój stan duchowny, zakochał się nieprzytomnie w księżniczce litewskiej Ryngalle, siostrze księcia Witolda syna Kiejstuta, stryjecznego brata króla Władysława Jagiełły. Będąc mężczyzną bardzo urodziwym i siłaczem, Henryk często brał udział w zawodach i turniejach rycerskich, aby przypodobać się swojej ukochanej. Wkrótce zrzuciwszy szaty biskupie, ożenił się z księżniczką Ryngałłą. Lecz widocznie urodził się pod nieszczęśliwą gwiazdą, bo będąc jeszcze w podróży poślubnej do Suraża i Słucka, książę zmarł nagle, prawdopodobnie otruty. Być może przez swoją piękną żonę! Krąg zbrodni nareszcie się zamknął.

Tragiczne dzieje księżny Ludmiły i jej równie nieszczęśliwego syna, stały się słynne w całej Europie. Bardowie opowiadali o tej zbrodni i śpiewali o niej pieśni. Wieść o niej zapewne dotarła aż do Anglii i zainteresowała samego Szekspira, który na jej tle napisał sztukę „Opowieść zimowa”.

O dwóch pozostałych synach Ziemowita, Januszu i Ziemowicie IV, możemy przeczytać w znanej powieści Henryka Sienkiewicza „Krzyżacy”. Pierwszy z nich, to Janusz I Mazowiecki, książę na Wyszogrodzie, Zakroczymiu, Warszawie. Mąż księżniczki litewskiej Dawnuty, czyli Anny Danuty, rodzonej siostry Witolda i Ryngałły. W „Krzyżakach”, na ich dworze chowała się powieściowa bohaterka Danusia, córka Juranda.

Drugi, to Ziemowit IV, popularnie zwany Semko, książę czerski, sochaczewski, płocki, kujawski, mąż Aleksandry, rodzonej siostry króla Jagiełły. Ziemowit po śmierci Ludwika Węgierskiego, był pretendentem do tronu polskiego, wyniesiony przez zbuntowaną szlachtę i magnaterię, niechętną wprowadzeniu na tron córek Ludwika Węgierskiego: Katarzyny, żony cesarza Zygmunta Luksemburczyka, a następnie Jadwigi Andegaweńskiej. Ziemowit planował nawet porwanie królewny Jadwigi i ożenienie się z nią. Pragnąc go sobie zjednać, król Jagiełło ożenił go z własną siostrą.

Obaj książęta często goszczą na kartach powieści H. Sienkiewicza. Jest tam nawet wzmianka o Henryku biskupie płockim. O zbrodni rawskiej i jego losach wspomina dziejopis Długosz i pisarz Paweł Jasienica w „Polsce Piastów” oraz Ignacy Kraszewski w historycznej powieści :”Semko”.