E.G. Erban - niepodległość Polski w dziejach mojej rodziny - prezentacja

DZIEŃ, KTÓRY ZMIENIŁ LOSY ŚWIATA I LUDZI.

                                                                                                1 września 2017 r.

   To dla mnie straszna data, o której przez cały rok wolę nie pamiętać. Lecz gdy ten dzień nadchodzi, wraca wraz z nim pamięć o ukochanych osobach, których już nie ma, i wspomnienia o wydarzeniach, jakich oni byli świadkami.

    Miałam cholernego pecha. Mogłam się urodzić trzy lata przed wybuchem wojny i mieć sielskie, anielskie dzieciństwo. Ale nie! Musiałam się urodzić właśnie na 11 dni przed wybuchem najstraszliwszego konfliktu, jaki spotkał ludzkość: wybuchu II wojny światowej!

    Powinnam urodzić się w lipcu 1939 roku. Owszem, u mamy zaczęły się bóle. Ale w klinice wojskowej okazało się, że to fałszywy alarm, bo od poczęcia lubiłam być przekorna. Mama wróciła do domu, zawiadamiając zaniepokojoną rodzinę, że jeszcze nie czas.

    A niebo nad nami już zaczęło płonąć!

   Dzięki interwencji naszych wspaniałych sojuszników, Anglii i Francji, Rzeczpospolita wstrzymała mobilizację, aby – jak ostrzegali nas nasi sprzymierzeńcy – nie drażnić Hitlera! Śmieszne, co? No więc zrobiliśmy co trzeba, aby zaoszczędzić stresu nerwowemu Fűhrerowi i dopiero wiadomość o podpisaniu 23 sierpnia na Kremlu, paktu Ribbentrop – Mołotow, uświadomiła rządowi polskiemu, że stała się rzecz straszna, zostaliśmy wzięci w dwa ognie.

Mobilizacja wojska polskiego.

     Na łeb, na szyję, zaczęto mobilizację armii. Ojciec, dzień i noc siedział w kancelarii pułku i ciężko pracował. Wychodził jedynie na godzinę, żeby coś zjeść i wracał do biura. Komisje poborowe także pracowały bez przerwy, wcielając mężczyzn do wojska. Ojciec mamy, dziadek Michał, i wujowie, jej bracia, zostali zmobilizowani i wcieleni do armii. Poznańska Cytadela stała się zamkniętą twierdzą, do której nikt cywilny nie mógł się dostać. Ale mnie to nic obchodziło i postanowiłam wtedy właśnie się urodzić! Zaczęłam w niedzielę, a biedna mama początkowo myślała, że boli ją żołądek po zjedzeniu gruszki. Dopiero w nocy nabrała przekonania, żeto już! W klinice wojskowej na ul. Fredry przez cały czas ciąży, była pod opieką cudownego lekarza. prof. płk. Wołkowińskiego, który zapewniał ją, że urodzi upragnione dziecko.

Hitler przyjmuje defiladę w Warszawie.

     Ale pech chciał, iż tego dnia profesora nie było w klinice. W całym szpitalu panowała napięta atmosfera. Słuchano radia, nadającego komunikaty i patriotyczne odezwy. Prasa zamieszczała bojowe artykuły powiadamiając, że zgłaszają się już ochotnicy na „żywe torpedy”. Naród, przez długie lata utrzymywany w wierze, że „jesteśmy zwarci, silni i gotowi” oraz, iż „nie damy guzika” - pewny był zwycięstwa. Lecz mimo wszystko, wszędzie panowała nerwowa atmosfera.

    Mama przywieziona na izbę porodową, trafiła w momencie, kiedy rozhisteryzowane pielęgniarki, zamiast zajmować się rodzącą, wisiały na telefonach, wydzwaniając do krewnych, aby dowiedzieć się, co się z nimi dzieje. Mama wiła się z bólu i wzywała pomocy, ale w pobliżu nie było nikogo! Mijały godziny nocy, a mama nie mogła urodzić. Spanikowane pielęgniarki wchodziły i wychodziły, nie przejmując się specjalnie mamą. To był prawdziwy koszmar.

Taką propagandą łudzono polskie społeczeństwo.

    Tego dnia otwarto w całym kraju więzienia. Za oknami kliniki rozlegały się na ulicy wrzaski i śmiechy pijanych więźniów wypuszczonych na wolność. Dopiero o świcie wpadł do izby porodowej młody lekarz i ujrzawszy jęczącą mamę, natychmiast się nią zajął. Jednak upływały godziny, a ja nie chciałam się urodzić. Bo uznałam, że nie warto!

Zdjęcia prasy polskiej.

   Przed południem zjawił się pułkownik Wołkowiński i stwierdziwszy w jakim stanie znajduje się jego pacjentka, wpadł we wściekłość. Wyrzucił siostrę oddziałową, zabronił jej pokazywać się mu na oczy i energicznie zaczął ratować wpółprzytomną mamę. Po kilku zastrzykach, bóle wróciły i punktualnie o godzinie dwunastej w południe, kiedy rozdzwoniły się wszystkie dzwony, przyszłam na ten świat – ale martwa! Profesor, który bardzo mamę lubił, o mało nie pobił położnej, mającej obowiązek zawiadomić go o porodzie mamy. Ale wydawało się, że pomoc przyszła za późno, bo ja byłam martwa, sina i nie oddychałam! Widocznie doszłam do przekonania, że poniedziałek nie opłaca się rodzić.

     Mama zaczęła rozpaczać, ale na szczęście profesor miał szybki refleks. Złapał mnie za obie nogi, podniósł do góry, i wlepił mi mocnego klapsa. Sprowadzona tak brutalnie z niebytu, zaprotestowałam i rozryczałam się wniebogłosy, stawiając cały oddział na nogi. Słabą, zbolałą mamę przewieziono do małej separatki, gdzie leżała sama, wsłuchując się w niezwykły ruch za oknami kliniki.

    Rozpoczęły się przemarsze oddziałów wojskowych. Słychać było grzmot kopyt koni kawalerii, z 15 Pułku Ułanów Poznańskich, Głośne klaksony samochodów, podniecone glosy przechodniów. Pielęgniarka na prośbę mamy, starała się powiadomić ojca, że urodziła się mu córka, lecz nie mogła dodzwonić się do Cytadeli. Na obiad przyniesiono mamie bulion i pomidory, faszerowane ryżem i mięsem. Ale mama nie miała apetytu przerażona tym, co się dokoła niej działo. Pielęgniarki chodziły zapłakane, zdenerwowane, lekarze już zostali zmobilizowani.

   Na szczęście przyszły siostry mamy i Babcia, przynosząc kwiaty i podarunki. Ojciec dopiero we środę dowiedział się o moich urodzinach, bo sam zatelefonował do kliniki, zaniepokojony brakiem wiadomości. Zapomniał, że centrala Cytadeli nie łączyła już rozmów prywatnych. Zawiadomił mamę, że dostał przeniesienie do swej macierzystej jednostki w Jarosławiu i zapytał, czy mama chce zostać w Poznaniu, albo jechać z nim do domu w Rzeszowie? Mama była twardą kobietę i oświadczyła, że w Poznaniu nie zostanie i będzie towarzyszyć ojcu.

    Tata nie miał pojęcia, że jego rodzice, dziadkowie, siedzieli spokojnie w swoim majątku na kresach, święcie przekonani, że tam Niemcy nigdy nie dojdą.

Ukraińskie dziewczęta z niemieckiemi żołnierzami.

   To lato roku 1939, cechowała kompletna dezinformacja, począwszy od najwyższych władz państwowych, do prostego robotnika. Od czasów wojny w roku 1920, za największego wroga Polski uważany był Związek Radzicki. Na wschodnią granicę skierowana była uwaga rządu i generalicji. Z uporem i ślepotą utrzymywano, że najodpowiedniejszą obroną wschodnich granic, będzie kawaleria, ze względu na trudny tamtejszy teren.

    Wódz Naczelny, marszałek Rydz-Śmigły, nie dał sobie wyperswadować, że Rosja unowocześniła armię od czasów Bitwy Warszawskiej, że posiada samoloty, czołgi i artylerię w ilości, przewyższającej wszystkie państwa europejskie. Informacje polskiego wywiadu były karygodnie lekceważone i ignorowane.

Wódz Naczelny marszałek Rydz-Śmigły

   Dopiero dojście Hitlera do władzy i Anschluss Austrii, a potem zagarnięcie czeskich Sudetów i całych Czech, otworzyło polskim politykom oczy, na śmiertelne niebezpieczeństwo ze strony hitlerowskich Niemiec. Lecz nawet świadomość zagrożenia, nie natchnęła polskich polityków do szukania pewnych sojuszników. Opierając się na sentymentalnej wizji „siostrzycy Francji”, zawarto traktaty o wzajemnej pomocy militarnej. których Francja nie zamierzała dotrzymać, gdyż nie była przygotowana do wojny z Niemcami. Podobnie rzecz się miała z Wielką Brytanią. Nasz rząd nie stanął na wysokości zadania, nie potrafił przeciwdziałać zagrożeniu, a naród polski zapłacił za ich bezmyślność straszliwą cenę.

Oddziały wojska polskiego wkraczają na Zaolzie. Nóż w plecy Czechom!

   Społeczeństwo polskie łudzone było nadzieją, iż Niemcy mają tekturowe czołgi, a Rosjanie karabiny na sznurkach! W połowie września, mój ojciec przekonał się, jakie to były „sznurki”, kiedy niewielki oddział polski został otoczony przez 15 czołgów radzieckich. Komisarz rozkazał Polakom położyć się na ziemi, grożąc, że w razie nieposłuszeństwa, zostaną ostrzelani z czołgowych armat!

17 września  radzieckie czołgi wkraczają na terytorium Polski.

    Ojciec, leżąc na zadeptanej trawie, i pozwalając, żeby sołdaci kradli mu lornetkę, zegarek, sygnet i obrączkę ślubną, oraz wieczne pióro, życzył temu, kto wymyślił te „sznurki”, żeby się sukinsyn sam na nich powiesił!

    Ale 21 sierpnia nikt jeszcze nie wiedział o 17 września i klęsce. Nikt nie wiedział, że cały rzad i większość wyższych oficerów sztabowych, ucieknie za granicę, zabierając z sobą żony, kochanki, pieski i perskie dywany. Sznury prywatnych i rządowych limuzyn zawalały szosy prowadzące na wschód, tarasując przejścia cofającym się wojskom polskim.

Tak sfery rządowe okłamywały polskie społeczeństwo.

      Dziś, w urzędach i wojskowych salach muzealnych, wiszą portrety marszałka Rydza-Śmigłego, a młodym pokoleniom przedstawiany jest niemal jak bohater i męczennik narodowy. Ale w czasie tamtych, wrześniowych dni, był przeklinany i znienawidzony, razem z całym rządem sanacyjnym. Żołnierze uważali, że powinnością marszałka było pozostać przy swojej armii do końca – na dobre i na złe. Paniczną ucieczkę władz II Rzeczypospolitej za granicę, dziś historycy tłumaczą próbą zorganizowania obrony na wschodniej granicy. Ale takie twierdzenie jest celową konfabulacją. Prawda historyczna świadków tamtych czasów, jest porażająca.

1 września - granica polska.

    Jeszcze w czasie swego pobytu w Warszawie Rydz-Śmigły całkowicie zdezorientowany, nie potrafił podejmować szybkich decyzji i swoim brakiem reakcji, doprowadził do klęski znakomicie dowodzoną przez generała Kutrzebę Bitwę nad Bzurą.

Wieluń 1 września 1939.

    Mama, nie bacząc na stan swego zdrowia, postanowiła wrócić do naszego mieszkania na Cytadeli. To był poważny błąd, ponieważ Cytadela była już zamknięta i nikt z rodziny nie mógł się do mamy dostać. Wyjeżdżając, rodzice nie mogli przekazać rodzinie wartościowych przedmiotów, które pozostały na miejscu. Ojciec, wyniósł mamę ze szpitala na rękach, bo nie mogła chodzić o własnych siłach i wojskowym samochodem przywiózł ją i mnie na Cytadelę. Tylko przez dwa dni przebywałam w naszym ślicznym mieszkaniu. A 30 sierpnia zamknęły się za nami drzwi naszego domu, na zawsze.

   1 września o świcie, na spokojne miasto Wieluń i śpiących mieszkańców spadły bomby, pierwsze w tej strasznej wojnie. I żaden sprzymierzeniec, żadna  moc nadprzyrodzona, żadna Królowa, czy Hetmanka, nie uchroniła Polski, rozjeżdżonej czołgami, masakrowanej tonami bomb, rozstrzeliwanej w publicznych egzekucjach. Zostaliśmy sami.
 ….. I ŚMIERĆ SIĘ STAŁA!

LARUM GRAJĄ - ROK 1920!

Oddziały bolszewickie pod Warszawą.

15 sierpnia 2017 r.

   Kresy wschodnie, Małopolska i Mazowsze od wieków wiedziały, co znaczy burza idąca od wschodu. Ale Wielkopolska oddalona od kresów, nie zaznała straszliwego zagrożenia z tamtej strony. Toteż wiadomość, że od wschodu idzie na Polskę wielka armia bolszewickich barbarzyńców, wzbudziła w spokojnych i opanowanych zwykle mieszkańcach Poznania prawdziwą panikę.

Generał Sikorski ze swoim sztabem.

 Istniały przecież telegrafy, telefony, a nawet radioodbiorniki i informacje przekazywano błyskawicznie. W salach kinowych wyświetlano kroniki filmowe, ukazujące zbrodnie popełniane przez bolszewicką Armię Czerwoną. Codzienna prasa podawała przerażające opisy o okrucieństwach, jakich dopuszczały się wojska bolszewickie na obywatelach Rzeczypospolitej, niedawno krwawym trudem odzyskanej. Jak przed wiekami, płonęły polskie miasta, wsie, dwory ziemiańskie i kościoły. Wielowiekowy dorobek  całych pokoleń obracał się w popiół. Znowu popłynęły rzeki krwi i łez.

Księża w kościołach, jak przed wiekami, nawoływali wiernych do ratowania śmiertelnie zagrożonej ojczyzny. Do obrony chrześcijaństwa, do  obrony matek, żon i dzieci. Z kościelnych ambon, z wielkich afiszów, z radia i prasy, rozlegało się rozpaczliwe hasło: DO BRONI!

 Moja Mama miała wtedy osiem lat, ale zapamiętała  na całe życie gorączkowy zamęt tych dni w Poznaniu. Mobilizacja, zbieranie datków od społeczeństwa. Na ulicach i placach miasta, przedstawiciele organizacji społecznych, agitowali młodzież do wstępowania do wojska. Kobiety rzucały na tace kościelne złotą biżuterię, srebra stołowe, najcenniejsze skarby - wszystko na cele obronne. Strach przed nieznanym  niebezpieczeństwem, zagrażającym już całej ojczyźnie, zmuszał ludzi do największych ofiar. Pułki poznańskie szykowały się do wymarszu na front. Babcia Jadwiga, choć była osobą oszczędną, złożyła na zakup broni tysiąc marek w złocie! To był prawdziwy majątek, bo za te pieniądze można było kupić dom!

Wuj Mieczysław, najstarszy brat Mamy, właśnie ukończył 17 lat. Pewnego dnia przyszedł z  szkoły do domu i krótko oznajmił Babci:

 - Mamo, wstąpiłem do wojska!

Cytadela poznańska w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku.

To było coś niesłychanego, żeby młody chłopiec sam podejmował decyzję o sobie.

W porządnej rodzinie to się nie zdarzało!

Babcia oniemiała i ciężko usiadła na najbliższym krześle. W głowie miała tylko jedną myśl: ”Nie, to niemożliwe. On jest za młody. Dopiero za rok  zda maturę. Nie wolno mu iść na front, bo może zginąć. Jezu, zabiją moje dziecko. Nie!

- Nigdzie nie pójdziesz. Nie pozwalam! - odezwała się spokojnym lecz apodyktycznym tonem, który dzieci doskonale znały. - Masz siedzieć w domu i uczyć się do matury. Na wojaczkę masz jeszcze czas.

- Czy mama gazet nie czyta? Jeżeli każdy tak powie, to wkrótce możemy spodziewać się bolszewików na Placu Wolności! Ja już zgłosiłem się do pułku, a do domu przyszedłem, żeby wziąć  swoje rzeczy. -  oznajmił stanowczo wuj. - Niech się mamusia nie martwi. Zaraz na front nie pojedziemy, bo  najpierw musimy przejść ćwiczenia wojskowe.

Ochotnicy roku 1920.

 Babcia zamierzała dalej się sprzeciwiać, ale nadszedł Dziadek Michał, już w mundurze, prosto z Cytadeli, ze swojego batalionu łączności. Dziadek zawsze pragnął zostać architektem, gdyż był w tym kierunku wybitnie uzdolniony. Lecz po Powstaniu Wielkopolskim, w którym brał czynny udział,  zaproponowano mu pracę w policji i tam już pozostał. Od kilku tygodni był zmobilizowany, jak i inni oficerowie policji i do domu przychodził jedynie okazjonalnie. Babcia rzuciła się do męża, opowiadając chaotycznie o decyzji najstarszego syna. Była przekonana, że Dziadek  wybije mu z głowy ten szalony pomysł, ale spotkał ją zawód. Dziadek spojrzał na syna z dumą i powiedział:

- Wstydziłbym się za ciebie, jakbyś został w domu. - wyciągnął rękę i po męsku uścisnął synowi dłoń. - Gdzie się zaciągnąłeś?

- Na Cytadeli, do łączności.

- No to będę miał ciebie na oku. - zaśmiał się Dziadek i poklepał syna po łopatce.    

Babcia już nie protestowała, ale ukryła twarz w dłoniach i chlipnęła. Od tego dnia zaczęła się martwić nie tylko o męża, ale i o syna. Przez jakiś czas wuj rzeczywiście odbywał musztrę w swoim pułku, gdzie szkolono młodziutkich rekrutów. Babcia często go odwiedzała, przynosząc mu domowe smakołyki i czystą bieliznę. Pragnęła wierzyć, że niepotrzebnie się martwi, bo zanim pułk syna wyruszy na front, wojna się zakończy, a on powróci do szkoły i zda maturę. Zresztą nie tylko on wstąpił do wojska, bo poszli niemal wszyscy chłopcy z jego klasy, razem z profesorami!        

Minęły dwa tygodnie i powoli Babcia się uspokoiła, chociaż informacje o sytuacji na froncie, były coraz bardziej zatrważające. Bolszewicy zbliżali się do Warszawy. Lwów bronił się rozpaczliwie, a generał Rozwadowski odpierał krwawo ataki nieprzyjaciela. W ubiegłym roku nawet dzieci chwyciły tam za broń, stając do walki z doskonale uzbrojonymi oddziałami ukraińskimi, walcząc o wolność ukochanego miasta.  Rodziła się już Legenda Orląt Lwowskich. Część Małopolski i Mazowsza była zalana przez armię bolszewicką. 

Bitwa Warszawska - gen. Haller odwiedza polskich artylerzystów.

 Do polskiego wojska wstępowali masowo tak zwani: "biali Rosjanie", oficerowie dawnej armii carskiej, którzy ratując życie, z rodzinami szukali w Polsce schronienia przed bolszewikami. Dziadek już wyruszył na front, ale wuj Mieczysław nadal przechodził szkolenie w pułku.  Osoby dobrze poinformowane zapewniały Babcię, że na razie nie ma mowy o wysłaniu tych dzieciaków do walki.

Piłsudski obserwuje idące na front pułki piechoty.

Poprzedniego dnia, Babcia zaniosła synowi domowy obiad i ulubione ciasto owocowe. Wuj Mieczysław uspokajał matkę, że jeszcze długo będą ich szkolić, zanim wyruszą do boju. Umówili się, że w niedzielę odwiedzi go cała bliższa i dalsza rodzina, a wuj postara się u dowódcy o kilkugodzinną przepustkę. Babcia zajęła się obowiązkami domowymi, ostatnio nieco zaniedbanymi. Miała przecież na głowie dom i pięcioro młodszych dzieci, o które trzeba było zadbać. Po południu ze zmęczenia rozbolała ją głowa i Babcia położyła się na sofie z kompresem na czole, pragnąc chwilę podrzemać w spokoju. Naraz ktoś mocno zapukał do drzwi. Moja Mama odrabiała właśnie lekcje, ale odłożyła pióro i poszła otworzyć. Do przedpokoju wpadła blada jak kreda gosposia, wysłana przez babcią po jakieś zakupy.

 - Gdzie nasz pani? - spytała, widocznie bardzo zdenerwowana.

- Mamusię głowa boli i położyła się na godzinkę. - wyjaśniała Mama. - Proszę jej nie budzić.

-  Niech panienka obudzi panią! - zawołała gosposia. – Szybko!

Ale Babcia już nie spała. Słysząc podniesiony głos gosposi, wyszła do przedpokoju.

-  Co się stało, Wojciechowa? - spytała zaniepokojona.

- Niech pani zaraz idzie do Cytadeli. Nasi chłopcy jadą na front! - wykrzyknęła gosposia, mająca również syna w wojsku.

Babcia otworzyła szeroko oczy, a potem tak jak stała, w domowej sukni i w laczkach na stopach, popędziła na Winiary. Biegła jak szalona, dysząc ciężko i potykając się na nierównościach bruku. Kilka razy upadła. Po drodze gdzieś zgubiła jeden laczek i pół boso, a potem już całkiem boso, pędziła ulicami potrącając ludzi, niepomna na nic, opętana tylko jedną myślą. Musi pożegnać się z synem! Pobłogosławić go na drogę, nakreślić krzyż na czole dziecka. Ledwie żywa dobiegła pod górę do bramy Cytadeli. Stojący tam wartownik patrzył na nią zdumiony

oddziały piechoty ruszają do walki. Warszawa 1920 r.

 - Czy chłopcy są tu jeszcze? - wykrztusiła, oddychając ciężko i ocierając pot z twarzy.

- Niech pani zejdzie na stację. Pewnie już ich ładują do pociągu.- poradził życzliwie wartownik.

Babcia podziękowała mu skinieniem głowy i zbiegła ze wzniesienia, idąc szybko w kierunku małej stacji kolejowej na Garbarach. Modliła się żarliwie, żeby jeszcze zdążyć i zobaczyć syna. Resztką sił dotarła na stację. Wpadła na peron i rozejrzała się nerwowo, ale pociągu już nie było. Na peronie leżała tylko rozrzucona słoma i jakieś połamane skrzynki. Babcia stała przez chwilę patrząc przed siebie nieprzytomnym wzrokiem, a potem upadła  zemdlona.

Wuj Mieczysław i Dziadek, powrócili z frontu dopiero po  roku.

                                -------------------------------------------------------

Kawaleria polska gotowa do boju.

Mniej więcej w tym samym czasie, w Rzeszowie, oddalonym od Poznania o prawie 500 km, mój siedemnastoletni Ojciec, powiadomił swego ojca, Dziadka Tadeusza, że wstępuje do wojska. Dziadek nie należał do osób, które można było łatwo zaskoczyć, lecz tym razem zdębiał.  

- Smarkaczy do wojska nie biorą! - oświadczył surowo.

- Tym razem biorą. Wszystkich mężczyzn od siedemnastu do sześćdziesięciu lat! - oznajmił Ojciec z tryumfem. - Jutro wyjeżdżam do Krakowa, do mego pułku.

- Nie pozwalam! - krzyknął zdenerwowany Dziadek. - Osobiście pójdę do twego dowódcy i powiem mu, żeby ciebie skreślił z listy! Przed tobą szkoła, a nie wojaczka.

Bitwa Warszawska - stanowisko karabinu maszynowego.

 - A dziadek Lašzlo (Władysław) walczył w Powstaniu Styczniowym! - przypomniał Ojciec swego dziadka, powstańca z roku 1863, z którego cała rodzina była niesłychanie dumna.

   - On był dorosły, i świadomie podejmował decyzję.  Ty jesteś smarkaczem i kierujesz się emocjami. Pamiętaj, ja się nie zgadzam. I nie próbuj mnie przekonywać, decyzji nie zmienię.

- Tatuś już zapomniał, że Nusiek wstąpił do Strzelców i wyszedł z Naczelnikiem z Oleandrów, będąc w tym samym wieku, co ja? - upierał się rozgoryczony Ojciec, wspominając swego ulubionego brata ciotecznego, przyszłego generała, który był dla niego wzorem. - Poszli razem z Poldkiem Lisem (płk. Leopold Lis-Kula)  i innymi skautami.

Leopold Lis-Kula. Najmłodszy pułkownik Naczelnika,

 - Nie chcę już o tym słyszeć! - oznajmił twardo dziadek i wyszedł z pokoju.

Babcia Pelagia nawet nie próbowała wtrącać się do sprzeczki, drżąc o ukochanego syna. Ale w  głębi serca pochwalała jego decyzję. Lecz Dziadek Tadeusz potrafił być apodyktyczny i synów trzymał krótko. Wyszedł, raz jeszcze zakazując Ojcu myśleć o wojaczce. W przeciwnym razie, zagroził sprawieniem mu lania!

Piłsudski w czasie Bitwy Warszawskiej.

Nazajutrz rano Ojciec pożegnał się z Matką, z Władysławem, młodszym bratem, patrzącym na niego z podziwem i siostrami.  Wszedł do gabinetu Dziadka przekonany, że Ojciec się z nim nie pożegna.  Dziadek Tadeusz spojrzał na niego przeciągle i przez chwilę milczał. Ojciec przestraszył się, wyobraziwszy sobie, że rozgniewany rodzic sprawi mu na ostatek lanie. Nagle Dziadek objął syna,  uścisnął  go mocno i szepnął mu do ucha:

- Jakbyś nie poszedł, miałbym cię za szubrawca! Z Bogiem, synu.

Po Bitwie Warszawskiej, Ojciec stał w długim szeregu żołnierzy czekając, aż podejdzie do niego Naczelnik Piłsudski, witający się z swoimi chłopcami. Kiedy

Piłsudski rozmawia z młodym żołnierzem.

Naczelnik stanął przed nim, Ojciec zameldował się służbiście.

-  Synu, z jakiej ty familii, a? - zaciągnął z litewska Wódz.
- Jestem wnukiem powstańca styczniowego! - odparł Ojciec z dumą.
- Dobra krew! - pochwalił Piłsudski i poklepał Ojca po policzku.

Za walkę w Bitwie Warszawskiej, Ojciec został odznaczony brązowym medalem.

Czołgi polskie w czasie bitwy pod Dyneburgiem w 1920 roku.

 Nie potrzeba było żadnego cudu, bo patriotyzm Polaków i geniusz sztabowców, sprawi ły iż wielka Armia Czerwona musiała ponieść klęskę.
 Ale to nie był jeszcze koniec wojny. Ojca skierowano na Polesie, skąd po pół roku został umieszczony w szpitalu wojskowym. Do domu powrócił wieziony na wózku, o kulach, z orzeczeniem, że będzie kaleką. Tylko troskliwym zabiegom Babci zawdzięczał, że wyzdrowiał i normalnie stanął na nogach.